Mając na względzie komunikat Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2026 roku o wydaniu w dniu 27 kwietnia 2026 r. rozstrzygnięcia nadzorczego, w którym Minister stwierdził nieważność uchwały nr 255/26 Senatu Akademii Wymiaru Sprawiedliwości (AWS) z dnia 25 marca 2026 r.,
Akademia Wymiaru Sprawiedliwości wskazuje, że rozstrzygnięcie ministra zostało wydane z naruszeniem prawa i stanowi bezprawne naruszenie konstytucyjnej autonomii uczelni oraz ingeruje w wewnętrzną sferę działania organów uczelni wyższych. Akademia Wymiaru Sprawiedliwości wnosi skargę na powyższe rozstrzygnięcie ministra do sądu administracyjnego z wnioskiem o wstrzymanie jego wykonania, wykazując ryzyko znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Autonomia uczelni jest wolnością zagwarantowaną w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP a jej pogwałcenie może stanowić naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji (M. Salamonowicz [w:] A Jakubowski (red.) Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Warszawa 2023, art. 3, nb. 4). Autonomia uczelni polega m.in. na tym, że „szkoły wyższe i ich organy nie są ani organizacyjnie, ani też funkcjonalnie podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej” (tak post. NSA z 8.2.2012 r., I OSK 2207/11, Legalis). Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny, autonomia uczelni to m.in. „1) prawo do ustalania przez władze szkoły treści i form nauczania, 2) tematyki i metod badań naukowych, 3) regulaminów studiów, które decydują o ich toku, 4) prawo do wybierania – przez nauczycieli akademickich, studentów i pracowników niebędących nauczycielami – władz stanowiących i wykonawczych uczelni” (TK z 5.10.2005 r., SK 39/05, OTK-A 2005, Nr 9, poz. 99).
Za kluczowy element autonomii uczelni należy zatem uznać prawo odpowiednich organów uczelni i społeczności akademickiej nie tylko do powołania, ale także do odwoływania organów uczelni.
